Werk    Mauritshuis: 
   Bedrogen ogen    Bertolli    Italië    Frans van Mieris    nieuw.nl 
   Open dag    Rembrandt    Rubens & Brueghel Samen    Vermeer    Afscheid  


Samen
Ze wonen te Antwerpen, Zuidelijke Nederlanden, in de vroege zeventiende eeuw. Ze kennen Italië, schilderen en zijn bekend, befaamd, gevierd, gevraagd. Allebei. Peter Paul Rubens en Jan Brueghel de Oude. Vrienden. Rubens is de onbetwiste meester van de figuren. Goden, godinnen, mannen, vrouwen, putti's, saters, nimfen. Brueghel excelleert met flora en fauna. Soms werken ze samen aan één schilderij. Dat komt wel vaker voor in die tijd, maar geen enkele combinatie haalt het bij Rubens & Brueghel Samen. Absolute meesters, op het toppunt van hun kunnen. Zetten hun ego's een wijle opzij, doen elk waarin ze de beste zijn. Tot grote vreugde van de opdrachtgevers. Vorsten, adel, kerk. De prijs stijgt met sprongen: 1+1=3. Doch zulks vormt geen belemmering. Integendeel. De begeerte verhevigt.


Het aardse paradijs, in het bezit van het Mauritshuis, is een waarachtig topstuk. Brueghel maakt het concept. Rubens schildert Adam, Eva en meteen maar even de slang en een nieuwsgierig paard. Brueghel zorgt voor de rest. Een koe speelt met een panter, een lelieblank ros poseert bevallig, twee cavia's knabbelen, een struis ziet uit.



Het J. Paul Getty Museum in Los Angeles en het Haagse Mauritshuis slaan de handen ineen. Onderzoeken. Samen. Maken een tentoonstelling. Samen. Schrijven een catalogus. Samen. Getty trapt af. Den Haag toont t/m 28 januari 2007. Twaalf gezamenlijke panelen en zo'n twintig verwante werken.


Sater Pan achtervolgt nimf Syrinx. Met oneerbare bedoelingen. Syrinx verandert straks in riet. Maar zover is het hier nog niet. Een taling vliegt weg en kijkt nog even achterom. De kleuren van dit paneel (Kassel, omstreeks 1617, 40,3 x 61 cm) zijn onwaarschijnlijk helder en tarten iedere reproductie - in druk en op het scherm.



Het Mauritshuis en ik werken sinds 1990 samen. Soms bedenk ik de titel van een tentoonstelling. Rembrandt Zelf bijvoorbeeld en Bedrogen ogen (de trompe-l'oeils van Cornelius Gijsbrechts). In het onderhavige geval klinkt de Engelse titel prachtig ('A working friendship'), maar de letterlijke vertaling ('Een artistieke vriendschap') is nu niet direct publieksgezind. Op werkvakantie in Indonesië offreer ik: Rubens & Brueghel Samen. Dat wordt het ook, is het ook.


Opeens staat het er, midden in het bos. Een hert. Met een crucifix, een kruis, in het gewei. Het spreekt. Luid en duidelijk. Tegen Hubertus, de schutspatroon van de jacht. Die knielt subiet en hoort, zegt men: 'Hubertus, Hubertus, waarom vervolgt gij mij? Tenzij gij u tot de Heer wendt en een vroom leven leidt, zult ge snel in de hel afdalen'. Dat liegt er niet om. Hubertus staakt het jagen en wordt bisschop, ten laatste.



Eerste fase: het bestuderen van de schilderijen. Zo goed en zo kwaad als dat gaat, vanaf reproducties. Het lezen van de concept catalogusteksten, deels onvertaald. Zoeken en vinden op internet. Met name om meer te weten te komen over tijd en context. Filips II, Filips III, het Brusselse hof, met Albrecht en Isabella als veredelde filiaalhouders, het Twaalfjarig Bestand in de Tachtigjarige Oorlog. Et cetera, et cetera. Kan prachtig in Indonesië, in alle rust. Dan, terug in Belanda: gesprekken met het Mauritshuis. Conservator, afdeling communicatie. Mede op basis van het totaalplan, waarin begrepen: pr, educatie, publieksvoorlichting, internet. Ik maak het deelplan betaalde publiciteit.


Een lofdicht op de smaak. Normaal in het Prado. De smaak is een welgevulde vrouw. Haar dubieuze tafelgenoot, een sater ja, schenkt witte wijn. Voorts een ware overdaad. Aan vis, vlees, wild, gevogelte. Alle seizoenen dooreen. Links onder staat een schilderij. Met: een vruchtenkrans door Brueghel. Vroege uiting van sluikreclame, van 'product placement'. Dan al: 1617 à 1620.



Dagbladen behoren van stonde af aan tot onze communicatiemix. In het bijzonder: Trouw, de Volkskrant, NRC Handelsblad. De culturele 'stroken' zijn habitat, biotoop. Op donderdag en vrijdag. Ditmaal plaatsen we twaalf advertenties.
Kijk>>    Stop>>

De kolommen in NRC Handelsblad zijn breder dan die van Trouw en de Volkskrant. Om het verschil te overbruggen voegen we, sinds jaar en dag, een regel tekst toe. Verticaal.
Lees maar>>


Er komen nogal wat honden voor, in het gezamenlijke oeuvre. Jachthonden. Isabella, de landvoogdes, is er dol op. Slechts de hoogsten der hogen is het vergund die dieren in eigendom te hebben. Brueghel legt een modellenboek aan, op paneel. Daaruit put hij. Wie goed kijkt, ziet ze voortdurend terug. In dezelfde pose.



In nrc.next verschijnen zes van de twaalf annonces. Voor het eerst wordt deze krant door ons ingeschakeld. Ook in Persoonlijk, de vrijdag/zaterdag bijlage van Het Financieele Dagblad zijn we zes maal present. Op een bijzondere wijze. De advertenties worden in kleur geplaatst en zijn voor een deel inhoudelijk toegesneden op de lezerskring. Zo komen aan de orde: 1+1=3, sluikreclame en netwerken. Alsook het feit dat schilders in die tijd hun eigen marketing director, sales director, account director dienen te zijn. Immers: ze moeten zelf zorgen voor werk op hun ezel. Vrijwel alle kunst wordt in opdracht gemaakt.
Kijk>>    Stop>>


Brueghel solo. In 1613. Intocht van de dieren in de ark van Noach. Slechts een handjevol mensen. Kan hij zelf wel af. Reeds speelt de koe met de panter, knabbelen de cavia's (nieuwe dieren in die tijd) en zit de boom vol vogels. Het lelieblanke ros staat spiegelbeeldig. De kleuren zijn ook hier fascinerend. Normaal in het Getty.



Een gekoesterde wens, een onvervuld verlangen. Onze entree in Kidsweek. Ditmaal lukt het. Zes keer, kwart pagina, kleur. Simpel, maar niet belerend, niet neerbuigend. Een van de ergste communicatieve fouten is: het onderschatten van de doelgroep. Kijk>>

Voorts: een hele pagina in NL70, cultuuragenda voor de residentie en haar omstreken. Ontleend aan de stroken in de dagbladen, maar nu in kleur. Kijk>>

Alsook: radio. Vier commercials van dertig seconden. Via ORN, alle regionale omroepen. In de weken 50 en 2. Lees en luister>>

Tenslotte: een hele pagina in Natuurbehoud. Aangeboden door sponsor ING. Tevens hoofdsponsor van de Vereniging Natuurmonumenten. Kijk>>

Al met al een heel pakket. Eer en lust om aan te werken.
Met grote dank aan Pom Verhoeff (Mauritshuis) en Emiel Pijl (Neroc/VGM).




Reacties:

Sander Koppelaar: Zie net je werk voor het Mauritshuis in nrc.next. Leuk!